Anthony Bourdain’s “Parts Unknown (Ethiopia)”: On CNN

By Matthew Jellick

A few months ago I was in the capital, Addis Ababa, for some Embassy meetings when I heard a rumor that CNN was in

English Language Fellow Matthew Jellick met the celebrity chef in Addis Ababa.

English Language Fellow Matthew Jellick met the celebrity chef in Addis Ababa.

town as well, on location for the filming of “Anthony Bourdain: Parts Unknown”Pictures were popping up on the Interwebs from the famous spice markets of the city, with particular attention paid to Berbere, a key ingredient in Ethiopian cuisine.  But the spice markets here are endless  with seemingly no beginning and no end, proving that the show and it’s star may in fact be in the country, but leaving little hints as to where.

With more important things on my agenda at the time such as educational-related meetings with work and with the Ethiopian Press Agency, I didn’t pay too much heed to the show, figuring that based on past experiences, they were probably in some cave eating newborn Walia while washing it down with some local Tej.  You can imagine my surprise then when on a Sunday afternoon for lunch, I visited my favorite Hamburger joint in the country, only to walk in on a camera crew surrounding a table of three Ethiopians and one Ferengi!

Sishu is more than a “Hamburger Joint” and in fact is actually a model for Ethiopian businesses, with high wages, local ingredients, and overall sustainable practices.  It turns out that Anthony Bourdain was interested in the exercises taking root here, meeting with the owners for a roundtable discussion on the Ethiopian Diaspora, where the idea for the restaurant itself actually came from.  Seated smack-dab in the middle of the venue (which is actually a warehouse), he sat and talked while cameramen worked their angles and producers whispered into their earpieces.  As the mid-day lunch crown ushered itself in, still they discussed and ate, interested in the food yes, but more so in the combining of two cultures which resonate at Sishu.

Lunch was burgers with sweet-toasted buns, seasoned organic beef, locally-raised bacon, imported Gouda cheese, and tangy sauces which combine to form what many here call the best in Addis, let alone the country.  Yet Parts Unknown can

Anthony Bourdain with Marcus 'Joar' Samuelsson,  an Ethiopian-born, Swedish-raised chef and restaurateur, and locals

Anthony Bourdain with Marcus  Samuelsson, an Ethiopian-born, Swedish-raised chef and restaurateur, and locals

probably get a burger wherever they go, instead emphasizing the conceptualization of the restaurant as the main focal point, and something that is hoped to be replicated within the emerging market of one of Africa’s fastest growing economies.  Mr. Bourdain’s main interest may be food, but even he understands the collective practices which go into making it available to others.

As I sat around and enjoyed lunch while watching the filming, I approached the producer to see if I could have a word with Anthony after the formalities were done.  I wanted to express my personal food interests to him as an American living in Ethiopia, and how that has gone to shape the way I view the correlation of culture and diet.  Afterwards then I had an audience with him, explaining my situation while both asking and answering questions about my realities as they pertained to food in East Africa.  It was ironic that the discussion was happening at a hamburger restaurant in Addis Ababa, but I think we both understood that there was more to the menu than burgers and fries.

While that was probably the only American meal he had during his trip, I am sure that he took with him lessons learned about cultural practices and how they can go to shape ideas in the most distant of lands.  Here it wasn’t necessarily about the food, but about the notions behind the kitchen which can go to influence others to find better ways of doing things, irrespective of where we may find ourselves on this great big earth of ours…

የአንቶኒ ቦርዴን ያልታወቁ ቦታዎች (ሲኤንኤን) ፕሮግራም የኢትዮጵያ ቆይታ

Anthony Bourdain with Ethiopian kids

Anthony Bourdain with Ethiopian kids

በማቲው ጄሊክ

ምናልባትም የአንድን ማህበረሰብ ባህል ከምግብ በተሻለ የሚገልጸው ነገር የለም ብሎ መናገር ይቻላል፡፡ በዓለም ዙሪያ ያለን የሰው ልጆች በሞላ ከጨቅላ ዕድሜያችን አንሥቶ ከምንመገባቸው ምግቦች ጋር እንድንተዋወቅ ስለተደረግን የመጨረሻው እራት የሚባል ነገር ቢኖር ኖሮ ያለምንም ጥርጥር ሁላችንም የምናቃቸው የባህል ምግቦቻችን ምርጫዎቻችን ይሆናሉ፡፡ ምግብ ልክ እንደምንናገረው ቋንቋ ሁሉ ያልጠበቅናቸው መንገዶች እንዲከፈቱ ተጽዕኖ ይፈጥራል፤ ማንነታችንንና ከየትመጣነታችንን ሌሎች እንዲረዱ ያደርጋል፡፡

ከጥቂት ወራት በፊት አዲስ አበባ በሚገኘው የአሜሪካ ኤምባሲ ስብሰባ ስለነበረኝ ወደ መዲናይቱ አቀናሁ፡፡ እዛም ሳለሁ ሲኤንኤን የአንቶኒ ቦርዴንን ያልታወቁ ቦታዎች የተሰኘ ፕሮግራም ለመቅረጽ አዲስ አበባ እንደገባ መረጃ ደረሰኝ፡፡ ድረገጾች ከከተማው ታዋቂ የቅመማ ቅመም ገበያ በኢትዮጵያ ግንባር ቀደም ቅመም በሆነው በርበሬ ምስሎች ተጥለቅልቀዋል፡፡ ይሁንና የሀገሪቱ የቅመም ገበያ እጅግ ዘርፈ ብዙና መነሻና መድረሻ የሌለው በመሆኑ፤ ይኼ ምስል የፕሮግራሙ አዘጋጅ በሀገሪቱ ውስጥ ስለመገኘቱ ይጠቁም እንጂ፤ በትክክል የት ቦታ እንዳለ ጠቋሚ የሆነ ነገር ማግኘት አልተቻለም ነበር፡፡

በእርግጥ በሰዓቱ ከሥራ ጋር የተገናኙ ስብሰባዎች በሥራ ቦታና በኢትዮጵያ ፕሬስ ድርጅት ስለነበሩብኝ፣ካለኝ ልምድ በመነሳት ምናልባትም የፕሮግራሙ አዘጋጆች አንዱ ዋሻ ውስጥ የዋልያ ግልገል አርደው በጠጅ እያወራረዱት ይሆናል ብዬ ስላሰብኩ፤ የፕሮግራሙ ነገር እምብዛም ግድ አልሰጠኝም፡፡ ነገር ግን እሁድ ዕለት ወደ ከሰዓት አካባቢ በጣም ወደምወዳት የሐምበርገር ቤት ምሳዬን ለመብላት ጎራ ባልኩበት በአንድ ጠረጴዛ ላይ ሦስት ኢትዮጵያውያንና አንድ ፈረንጅ ክብ ሠርተው ለፕሮግራሙ ሲቀረጹ መድረሴ የቱን ያህል እንደገረመኝ መገመት ትችላላችሁ፡፡

ሲሹ የሐምበርገር ቤት ከመሆኑም በላይ በተመሳሳይ ዘርፍ ለተሰማሩ ለሌሎች የኢትዮጵያ የንግድ ተቋማትም አርአያ የሚሆን ነው፡- ለሠራተኞቹ ጥሩ ክፍያ ይከፍላል፤ሀገር በቀል ግብዓቶችን ይጠቀማል፤ ሌሎች ዘላቂነቱን የሚያረጋግጡ ተግባራትን ያከናውናል፡፡ እናም የፕሮግራሙ ዋና አዘጋጅ የሆነው አንቶኒ ቦርዴን ይህንን ተረድቶ ይመስላል ኢትዮጵያውያን ዳያስፖራ ከሆኑትና የምግብ ቤቱን ሐሳብ ካፈለቁት የቤቱ ባለቤቶች ጋር በጠረጴዛ ዙሪያ ቁጭ ብሎ ሲወያይ የተገኘው፡፡ በትክክል በቦታው(በርግጥ የዕቃ ግምጃ ቤት የነበረ ነው) መሀል ላይ ባለችው ወንበር ላይ የተቀመጠው አንቶኒ ከባለቤቶቹ ጋ እየተወያየ ካሜራ ቀራጮቹ ፕሮዲዩሰሮቹ ባደረጓቸው ማዳመጫዎች አማካይነት በጆሮአቸው ሹክ በሚሏቸው ጥቆማ አማካይነት የተሻለ ማዕዘን እየፈለጉ የሚፈልጉትን ምስል ያነሳሉ፡፡ ምሳ ከቀረበ በኋላም እየበሉ ሲወያዩ ነበር፡፡ ከሚያጣጥሙት ምግብ በላይ የሁለቱ ሀገራት ባህሎች ተዋህደው በሲሹ መቅረባቸው ያስደመማቸው ይመስላሉ፡፡

ምሳ ቀርቦ የነበረው የተጠበሰ ጣፋጭ ቦንቦሊኖ፣ በቅመም የተለወሰ ኦርጋኒክ ሥጋ፣ ሀገር በቀል የአሳማ ሥጋ፣ ከውጭ ሀገር የተገዛ ጓዳ የተሰኘ ቺዝ፣ እንዲሁም ከተለያዩ ዓይነቶች የተቀላቀለ በሀገሪቱም ሆነ በመዲናይቱ የተደነቀ ማባያ ነው፡፡ ያልታወቁ ቦታዎች ፕሮግራም አዘጋጆች በሄዱበት ሁሉ በርገር ሊያገኙ ይችሉ ይሆናል፤ነገር ግን ምግብ ቤቱ የተመሠረተበትን ሐሳብና በአፍሪካ በፍጥነት በማደግ ላይ ካሉ ኢኮኖሚዎች አንዷ በሆነችው ሀገር በተሞክሮነት በሚወሰደው በዚሁ ሐሳብ ላይ ማተኮሩ ይበልጥ ትርጉም የሚሰጥ ይሆናል፡፡ የሚስተር ቦርዴን ዋናው የተሳበበት ጉዳይ ምግብ ይሁን እንጂ፤ ምግብን ሠርቶ በማቅረብ ሂደት ውስጥ ያሉ ብዙዎችን የሚያስተሳስሩ ድርጊቶችን በሚገባ ይረዳሉ፡፡

ምሳዬን እየበላሁና የቀረጻውን ሂደት እየተመለከትኩ ከቆየሁ በኋላ፤ ወደ ፕሮዲዩሰሩ በመጠጋት ከአንቶኒ ጋር ጥቅት ማውጋት እችል እንደሆነ ጥያቄ አቀረብኩኝ፡፡ በኢትዮጵያ ውስጥ እንደሚኖር አንድ አሜሪካዊ ስለምወዳቸው ምግቦችና በአመጋገብና በባህል መካከል ያለውን ቁርኝት የማይበት መነጽር በዛ መቃኘቱን ላጫውተው ወደድሁ፡፡ የተሳታፊነቱን ዕድል ካገኘሁ በኋላ፤ በምገኝበት በምሥራቅ አፍሪካ ስላው የምግብ እውነታ ጥያቄ መጠየቅም ሆነ መልስ መስጠት ቻልኩ፡፡ የተጨዋወትነው አዲስ አበባ በሚገኝ አንድ የሐምበርገር ሬስቶራንት መሆኑ ትንሽ ሊጠበቅ የማይችል ቢሆንም፤ ቤቱ የሚያቀርባቸው ምግቦች ከሐምበርገርና ከድንች ቺፕስ ባሻገር ሌሎች የምግብ ዓይነቶችንም ያካተተ እንደሆነ ሁለታችንም የምንረዳው ጉዳይ ነው፡፡

ምናልባትም አንቶኒ በኢትዮጵያ ቆይታው የበላው ብቸኛው አሜሪካዊ ቃና ያለው ምግብ ያ ሐምበርገር ቢሆንም፤ ባህላዊ ጉዳዮች ምን ያህል ርቀት ተጉዘው የሰዎችን አስተሳሰብ እንደሚቀርጹ ትልቅ ትምህርት ስለመውሰዳቸው ምንም ጥርጥር የለኝም፡፡ይህም ጉዳይ የግድ ምግብን የሚመለከት ነው ማለት አይደለም፤ ከኩሽናው በስተጀርባ ያሉ ሐሳቦች ምን ያህል ሰዎች በዚህች ግዙፍ በሆነችው ምድራችን ላይ የትም ይገኙ የትም፣ ነገሮችን በተሻለ መንገድ ለማከናወን የተሻሉ አማራጮችን እንዲፈልጉ እንደሚያደርጋቸው ማያሳያ ነው፡፡

የአንቶኒ ቦርዴን ያልታወቁ ቦታዎች ፕሮግራም  ጥቅምት 7 ቀን በሲኤንኤን ተሰራጭቷል፡፡